بررسی جهش‌ در ژن EGFR

این تست مولکولی تخصصی جهت شناسایی جهش‌های اکتسابی (سوماتیک) در ژن EGFR (گیرنده فاکتور رشد اپیدرمال) در بافت تومور طراحی شده است. جهش‌های EGFR یکی از مهم‌ترین نشانگرهای پیش‌بینی‌کننده پاسخ به درمان‌های هدفمند با مهارکننده‌های تیروزین کیناز (TKI) در بیماران مبتلا به سرطان ریه غیرسلول کوچک (NSCLC) و برخی سرطان‌های دیگر هستند.

اهمیت بالینی

• انتخاب درمان هدفمند: شناسایی جهش‌های حساس‌کننده (مانند دیلتیون اگزون ۱۹ و L858R) امکان تجویز مهارکننده‌های نسل اول (ارلوتینیب، جفیتینیب)، نسل دوم (آفاتینیب) و نسل سوم (اُزیمیرتینیب) را فراهم می‌کند.
• تشخیص مقاومت درمانی: شناسایی جهش T790M در اگزون ۲۰ به‌عنوان شایع‌ترین مکانیسم مقاومت به مهارکننده‌های نسل اول/دوم و تعیین صلاحیت برای درمان با اُزیمیرتینیب.
• پیش‌آگهی بهبودیافته: بیماران با جهش‌های حساس‌کننده EGFR پاسخ بهتری به درمان هدفمند نسبت به شیمی‌درمانی سنتی دارند (افزایش بقای بدون پیشرفت تا ۱۸–۱۹ ماه).
• الگوریتم تشخیصی استاندارد: بر اساس دستورالعمل‌های بین‌المللی (NCCN، ESMO) و پروتکل‌های ملی ایران، بررسی EGFR در تمام بیماران مبتلا به آدنوکارسینومای پیشرفته ریه الزامی است.

جهش‌های بررسی‌شده:
پنل جامع ما شامل شناسایی انواع جهش‌های کلینیکی مهم در ژن EGFR می‌شود:
جهش‌های حساس‌کننده (درمان‌پاسخ‌دهنده):
دیلتیون‌های اگزون ۱۹ (Exon 19 deletions)
جهش نقطه‌ای L858R در اگزون ۲۱
جهش‌های نادر حساس‌کننده (G719X در اگزون ۱۸، L861Q در اگزون ۲۱، S768I در اگزون ۲۰)
جهش‌های مقاومت‌زا:
جهش T790M در اگزون ۲۰ (شایع‌ترین مکانیسم مقاومت به مهارکننده‌های نسل اول/دوم)
جهش‌های نادر مقاومت‌زا (C797S و سایر جهش‌های اگزون ۲۰)
سایر ناهنجاری‌ها:
تکثیر ژنی (Gene Amplification) – در صورت درخواست پزشک
جهش‌های اگزون ۲۰ با پاسخ محدود به درمان‌های سنتی (مثل A763_Y764insFQEA)

روش انجام تست
روش اصلی: Real-Time PCR کمّی با پروب‌های اختصاصی (ARMS-PCR یا dPCR) برای شناسایی سریع و دقیق جهش‌های شایع (حساسیت: ۱–۵% آللوی جهش‌یافته).
روش تکمیلی (در صورت نیاز):
توالی‌یابی نسل جدید (NGS) برای شناسایی جهش‌های نادر و پروفایل جامع ژنتیکی تومور
Sanger Sequencing برای تأیید جهش‌های شک‌برانگیز
تحلیل داده‌ها: مطابق با پایگاه‌های بین‌المللی (OncoKB، CIViC) و دستورالعمل‌های CAP/AMP

نمونه مورد نیاز

• بافت تومور فرمالین‌ثابت و پارافین‌بسته (FFPE):
  • حداقل ۱۰ برش ۱۰ میکرونی با محتوای تومور ≥۲۰%
  • بلوک پارافین یا لام‌های معمولی همراه با لام هماتوکسیلین-ائوزین (H&E) برای تأیید محتوای تومور
• نمونه‌های جایگزین:
  • خون سیال تومور (Liquid Biopsy): ۱۰ میلی‌لیتر خون محیطی در لوله Streck یا EDTA (برای پایش مقاومت درمانی یا در صورت عدم دسترسی به بافت)
  • مایع پلور: در موارد تجمع مایع پلورال با سلول‌های توموری